Noorse onderzoekers melden in NAR Molecular Medicine dat JAK-remmers, gebruikt bij reumatoïde artritis en andere ontstekingsziekten, in cel- en organoïdemodellen de antivirale genactiviteit verlaagden en de verspreiding van meerdere virussen hielpen.
Onderzoekers van de Noorse Universiteit voor Wetenschap en Technologie (NTNU) melden dat een veelgebruikte klasse ontstekingsremmers, de Janus-kinaseremmers (JAK-remmers), het sommige virussen makkelijker kan maken cellen te infecteren en zich te verspreiden. De studie, gepubliceerd in NAR Molecular Medicine, vond dat deze middelen, voorgeschreven bij reumatoïde artritis en andere ontstekings- en auto-immuunaandoeningen, een immuunsignaleringsroute onderdrukken die gezonde cellen normaal helpt beschermen tegen virusaanvallen. Professor Denis Kainov noemde dit volgens een NTNU-persbericht een verrassende en mogelijk ernstige bijwerking.
Het team combineerde virologische methoden, genexpressieanalyse en organoïdetechnologie en testte cellen uit longen, ogen en hersenen en in het lab gekweekte miniatuurorganen. JAK-remmers, waaronder baricitinib, verlaagden de activiteit van genen die betrokken zijn bij de bestrijding van virusinfecties. Tot de virussen die zich in de experimenten gemakkelijker verspreidden behoorden het Rift Valley-koortsvirus, influenza A, adenovirus en SARS-CoV-2, het virus achter COVID-19. Eerste auteur Erlend Ravlo zei dat de middelen een verborgen risico kunnen vormen voor patiënten met latente of actieve virusinfecties.
De bevindingen komen uit laboratoriummodellen en laten dus op zichzelf niet zien hoe groot het risico is voor mensen die deze medicijnen gebruiken; de auteurs zeggen ook niet dat patiënten moeten stoppen met de behandeling. Ze adviseren artsen voorzichtig te zijn met voorschrijven in perioden van verhoogde virusoverdracht en bepleiten verdere studies naar het beste gebruik, vooral bij uitbraken of pandemieën. Volgens de onderzoekers kan hetzelfde effect in gecontroleerde laboratoriumomstandigheden juist nuttig zijn, bijvoorbeeld bij vaccinontwikkeling of het testen van antivirale kandidaten.
