İtalya'nın Mattei Planı kapsamındaki yeni üç yıllık program, Fransızca konuşan dokuz Afrika ülkesinden müze ve kültürel miras uzmanlarına koleksiyonları belgelemeyi ve eserlerin kökenini izlemeyi öğretiyor.

Euronews'in haberine göre İtalya ve çeşitli Afrika ülkeleri, yeni bir mesleki eğitim programıyla kültürel varlıkların yasa dışı kaçakçılığına karşı iş birliğini güçlendiriyor. Girişim, İtalya Ulusal Kültürel Miras ve Kültürel Faaliyetler Okulu ile Benin'in Porto-Novo kentindeki Afrika Miras Okulu (EPA) arasındaki üç yıllık anlaşmadan doğdu ve Afrika için Mattei Planı'nın bir parçası. İlk kurs bu ayın başında başladı; Cezayir, Fildişi Sahili, Gabon, Fas, Kongo Cumhuriyeti, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Ruanda, Senegal ve Tunus'tan uzmanları bir araya getiriyor, Kültürel Mirası Koruma Carabinieri Komutanlığı ise soruşturma deneyimini paylaşıyor.

Eğitim, koleksiyonların belgelenmesi, envanterlerin dijitalleştirilmesi ve kökeni araştırma çalışmasına odaklanıyor; yani bir eserin nerede bulunduğunu, kimlerin elinde olduğunu ve hangi işlemlerle pazara ulaştığını ortaya koymaya. Euronews'e göre eksik belgeler, belirsiz mülkiyet değişiklikleri veya gerekli izinler olmadan yapılan ihracat, çalıntı ya da kaçak kazıyla çıkarılmış eserleri tespit etmeye yardımcı olabilir; güncel envanterler ve ortak dijital arşivler de yetkililerin aranan nesneleri tanımasını kolaylaştırıyor. İtalya Kültür Bakanı Alessandro Giuli, yasa dışı kaçakçılıkla mücadeleyi ortak bir sorumluluk olarak nitelendirdi ve anlaşmanın tek yönlü bir bilgi aktarımına değil, karşılıklılığa ve kültürel kimliklere saygıya dayandığını vurguladı.

Program, devletleri kültürel varlıkların yasa dışı ithalatı, ihracatı ve devrine karşı mücadeleye çağıran 1970 tarihli UNESCO Sözleşmesi gibi daha geniş bir uluslararası çerçeveye dayanıyor. Euronews, İtalya'nın 2005'te Aksum dikilitaşını Etiyopya'ya iade etmesi ve Almanya'nın 2022'de Berlin Etnoloji Müzesi koleksiyonundaki 512 nesnenin mülkiyetini Nijerya'ya devretmesi gibi örneklere değiniyor; ancak sömürge dönemindeki tarihsel el koymaların günümüzdeki suçlarla otomatik olarak örtüşmediğini ve her vakanın kendi belgesel ve hukuki incelemesini gerektirdiğini belirtiyor. Haberin vardığı sonuca göre iade, önleme ve köken araştırması, mirası hafıza, kimlik ve toplulukların hakları meselesi olarak korumanın birbirini tamamlayan araçları.