Een nieuw driejarig programma binnen het Italiaanse Mattei-plan leert museum- en erfgoedprofessionals uit negen Franstalige Afrikaanse landen collecties te documenteren en de herkomst van objecten na te gaan.

Italië en verschillende Afrikaanse landen versterken hun samenwerking tegen de illegale handel in cultuurgoederen met een nieuw beroepsopleidingsprogramma, meldt Euronews. Het initiatief komt voort uit een driejarige overeenkomst tussen Italiës Nationale School voor Cultureel Erfgoed en Culturele Activiteiten en de École du Patrimoine Africain (EPA) in Porto-Novo, Benin, en maakt deel uit van het Mattei-plan voor Afrika. De eerste cursus begon eerder deze maand en brengt professionals samen uit Algerije, Ivoorkust, Gabon, Marokko, de Republiek Congo, de Democratische Republiek Congo, Rwanda, Senegal en Tunesië, terwijl het Commando van de Carabinieri voor de Bescherming van het Cultureel Erfgoed zijn onderzoekservaring deelt.

De opleiding richt zich op het documenteren van collecties, het digitaliseren van inventarissen en herkomstonderzoek: uitzoeken waar een object zich bevond, wie het bezat en via welke transacties het op de markt kwam. Volgens Euronews kunnen onvolledige documenten, onduidelijke eigendomswisselingen of uitvoer zonder de nodige vergunningen helpen om gestolen of clandestien opgegraven stukken op te sporen, en maken actuele inventarissen en gedeelde digitale archieven het voor autoriteiten makkelijker gezochte objecten te herkennen. De Italiaanse minister van Cultuur Alessandro Giuli noemde de strijd tegen illegale handel een gedeelde verantwoordelijkheid en benadrukte dat de overeenkomst berust op wederkerigheid en respect voor culturele identiteiten, niet op eenrichtingsverkeer van kennis.

Het programma sluit aan bij een breder internationaal kader, met name het UNESCO-verdrag van 1970, dat staten verplicht illegale in-, uit- en overdracht van cultuurgoederen te bestrijden. Euronews noemt precedenten zoals de teruggave van de obelisk van Axum aan Ethiopië door Italië in 2005 en de overdracht van het eigendom van 512 objecten uit de collectie van het Ethnologisches Museum Berlijn aan Nigeria door Duitsland in 2022, maar merkt op dat historische onttrekkingen uit de koloniale tijd niet automatisch samenvallen met hedendaagse misdrijven en dat elk geval een eigen documentaire en juridische reconstructie vraagt. Teruggave, preventie en herkomstonderzoek zijn volgens het verslag complementaire middelen om erfgoed te beschermen als kwestie van geheugen, identiteit en rechten van gemeenschappen.